Levent AKBAY – 02.04.2026 Nasıl Bir EKONOMİ Gazetesi / ‘Reel Ekonomi’
Reel Sektör Masası Köşesi
2023’te yapılan yönetmelik değişikliği ile ‘yeşil liman’ olabilmek için gelen gemilere kıyıdan elektrik verecek tesislere sahip olmak şart koşulmuş, yeşil liman olma özelliğini yitiren 20 kadar limana bir yıl süre verilmiş, başvuranların da çeşitli teşviklerden yararlanacağı duyurulmuştu. Sürenin tamamlanmasına karşın hiçbir liman başvuruda bulunmayınca yıllar da boşa geçmiş oldu.
———–
Yeşil liman yönetmeliği nihayet değişikliklerle uygulamaya girdi. Hatırlarsınız ‘kıyı elektriği’ olmayan limanlar ‘yeşil’ olma özelliğini kaybetmiş, daha önce verilen ‘sertifikalar’ iptal edilmişti. 2023’te yapılan yönetmelik değişikliği ile ‘yeşil liman’ olabilmek için gelen gemilere kıyıdan elektrik verecek tesislere sahip olmak şart koşulmuş, yeşil liman olma özelliğini yitiren 20 kadar limana bir yıl süre verilmiş, başvuranların da çeşitli teşviklerden yararlanacağı duyurulmuştu. Sürenin tamamlanmasına karşın hiçbir liman başvuruda bulunmayınca yıllar da boşa geçmiş oldu.
Şimdi bir kez daha deneyeceğiz. Ancak bu kez süreç teşvikle değil, ceza baskısı altında yürüyecek.
Sertifikası olmayan kıyı tesislerine, yanaşan her bir gemiye saat başına 5.000 TL idari para cezası uygulanacak. Bir gemi için bir seferde uygulanacak idari para cezası tutarı 15.259 TL’den az, 605.279 TL’den fazla olamayacak.
Bir takvim yılında 100 ve daha fazla kruvaziyer gemi yanaşan kıyı tesisleri 31 Aralık 2028 tarihi itibarıyla, 100.000 TEU ve daha fazla konteyner elleçlenen kıyı tesisleri 31 Aralık 2030 tarihi itibarıyla Yeşil Liman Sertifikasına sahip olmak zorunda olacaklar.
Kıyı tesisinin yeşil liman şartlarına uyum sağlayamama sebeplerinin, kıyı tesisi işletmesinden kaynaklanmadığının belgelendirilmesi halinde İdare kıyı tesisine bir istisna belgesi düzenlenecek. İstisna belgesi en fazla bir yıllık düzenlenecek ve bu sebeplerin devam ettiğinin belgelendirilmesi halinde en fazla bir yıllık olacak şekilde bir defalığına yenilenecek.
Kıyı tesisinin toplam alanının yüzde 25’inden fazla genişletecek kıyı tesisleri ile aynı yönetmelik kapsamına girecek yeni inşa edilen kıyı tesisleri Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olacaklar.
Kıyı tesislerinin gemilere hizmet vermek üzere elektrik bağlantısı standardının (‘millileştirilen standart’ olarak tarif edilen) TS IEC/IEEE 80005’in ilgili bölümlerine uygun olması gerekecek.
Yönetmelik uygulamaya girdiğine, cezalar da ‘aba altından gösterildiğine’ göre sorun çözümlenmiş oldu mu? Aslında AB’nin konuya nasıl baktığını hatırlamakta fayda var. Çünkü bu iş için fazlasıyla detaylı yönetmelikler hazırlamışlar. Sadece gemiler değil, karada ve havadakiler dâhil diğer araçların da doğayı kirletmesini önlemeye çalışıyorlar. Bunun nasıl yapılacağına yıllardır çalışıyorlar. Dolayısıyla işin içinde sadece gemiler yok.
Limana gelip yanaşan gemilere sahilden elektrik vermek bu işin bir parçası. Aynı zamanda gemilerin ve diğer araçların kullanacağı yakıtları da düzenliyorlar. Yani limana giren bir gemi sahilden elektrik almayabilir. Bunun için çevreyi kirletmeyen bir yakıt kullanması gerekiyor . İşte hidrojen başta olmak üzere bu yakıtların üretimini de planlıyorlar
Devam edelim. AB’nin denizler ve iç sulardaki limanlarının yeşil olması konusunda kıyı elektrik tesislerinin kurulmasında çok ileride olduğunu biliyoruz. Neredeyse yüzde 70’e varan ölçüde elektrik tesislerini kurmuşlar.
En büyük sorunlarının enerji kapasitesi olduğunu, limanlarda kurulacak elektrik tesislerinin hedef sürelere yetişmesi için kurulu kapasitenin yetersiz olduğunu söylüyorlar. Yani orada bile bu işler ‘ha’ deyince olmuyor.
Devamla onlar limanlarda yeşili aşmışlar ve gemilerde yeşil şartlarını sağlamaya çalışıyorlar. Bu yüzden bugün itibarıyla limanları değil gemileri cezalandırmaya hazırlanıyorlar. Bunu da fazlasıyla teknik olan mevzuatlarında yazıp çiziyorlar.
Biz limanlardan kaynaklanmayacak istisnalarla ertelenebilecek süreçlerde, ‘millileştirilen’ standart ve mevzuatla bu işi yapabilir miyiz? İnşallah yaparız!